FORMALDEHYDE LÀ GÌ?

Formaldehyde hay còn được gọi là formol (phọc-môn) với công thức hóa học CH2O là một chất khí có mùi hăng mạnh. Formaldehyde dễ dàng bay hơi và có khả năng chuyển sang thể khí ở nhiệt độ bình thường. Tổ chức Y tế thế giới WHO xếp CH2O vào loại chất độc cực kỳ nguy hiểm với sức khỏe con người, là một trong những tác nhân gây ra bệnh ung thư.

Ván gỗ công nghiệp

Tổ chức Y tế Thế giới liệt kê formaldehyde vào loại hóa chất độc hại đối với sức khỏe con người. Cơ thể con người nếu tiếp xúc với formaldehyde trong thời gian dài thì dù hàm lượng cao hay thấp cũng gây ra nhiều tác hại nghiêm trọng cho da và hệ thống hô hấp, các bệnh về bạch  cầu, gây ung thư nhiều cơ quan trong cơ thể, đặc biệt là ung thư đường hô hấp như mũi, họng, phổi... Formaldehyde là tác nhân gây ra sai lệch và biến dị các nhiễm sắc thể, phụ nữ có thai bị nhiễm có thể bị ảnh hưởng đến sự phát triển của bào thai.

FORMALDEHYDE TRONG QUY TRÌNH SẢN XUẤT VÁN GỖ CÔNG NGHIỆP

Quy trình sản xuất các loại ván gỗ công nghiệp là nghiền các cây gỗ rừng trồng ngắn ngày như keo, bạch đàn, cao su... sau đó chúng được trộn với keo và ép để tạo độ dày. Formaldehyde có nhiều trong keo trộn bột gỗ. Tùy vào từng loại keo mà thành phần formaldehyde nhiều hay ít. Trong quá trình sản xuất phải sử dụng các loại keo như UF, PF (có chứa formaldehyde) vì các loại keo này tan trong nước, có tác dụng liên kết với cellulose của gỗ tạo nên độ bền, giữ hình thái, khiến tấm ván rắn chắc.

Đối với các nước phát triển ở châu Âu và Mỹ họ sử dụng gỗ công nghiệp rất nhiều trong sản xuất nội thất. Tuy nhiên, lượng formaldehyde được kiểm soát rất nghiệm ngặt và chặt chẽ đối với các doanh nghiệm sản xuất gỗ công nghiệp. Tiêu chuẩn để đánh giá hàm lượng formaldehyde trong gỗ công nghiệp MFC, MDF, HDF được tính bằng ppm. Tiêu chuẩn này đòi hỏi một sản phẩm ván khi xuất xưởng phải đạt được các yếu tố về nguồn nguyên liệu, môi trường sản xuất, nhưng quan trọng nhất là nồng độ Formaldehyde chứa trong keo phải nhỏ hơn 0.11ppm. Yếu tố này đảm bảo sản phẩm sản xuất từ nguồn nguyên liệu thiên nhiên, thân thiện với môi trường và nồng độ hóa chất thấp không ảnh hưởng đến sức khỏe người dùng.

Ở Việt Nam, các loại gỗ công nghiệp MFC, MDF, HDF chủ yếu có xuất xứ từ Malayxia, Trung Quốc và ván sản xuất trong nước. Ván của Malayxia được đánh giá có chất lượng tốt nhất so với các loại còn lại, giá thành cũng cao hơn. Đối với ván xuất xứ từ Trung Quốc và nội địa, do chưa có không có quy định ràng buộc nên nhiều nhà sản xuất vẫn khá tùy tiện, vì vậy, hàm lượng keo trong ván quá cao. Formaldehyde có trong gỗ đều vượt xa các ngưỡng đảm bảo an toàn cho người sử dụng.

NHẬN BIẾT FORMALDEHYDE NHƯ THẾ NÀO?

Trong điều kiện bình thường và bằng mắt thường chúng ta không thể nhận biết được formaldehyde, chỉ có xét nghiệm mới có thể đánh giá được thông số này trong gỗ là bao nhiêu. Tuy nhiên, khi mua đồ gỗ hay đóng đồ gỗ khi mở tủ nếu bạn thấy mùi xốc thẳng vào mũi vị cay, nồng rất khó chịu tức là sản phẩm đó đang dư thừa formaldehyde ở mức độ rất cao.

Đối với ván để lưu kho lâu hoặc đã để qua một thời gian thì mùi nồng này sẽ giảm nên với các sản phẩm khi ngửi không thấy cay, nồng xộc vào mũi không có nghĩa là ván đó không có formaldehyde. Chúng ta chỉ không biết hàm lượng formaldehyde đang ở mức độ nào mà thôi.

TIÊU CHUẨN CHO ĐỒ GỖ?

Tại nhiều nước, chỉ tiêu formaldehyde trong sản phẩm ván công nghiệp được khống chế rất ngặt nghèo nhằm đảm bảo sức khỏe cho người sử dụng. Hiện các doanh nghiệp xuất khẩu đồ gỗ VN đều cố gắng giảm hàm lượngformaldehyde để xuất được hàng. Tuy nhiên, với thị trường đồ gỗ nội địa, do không có quy định ràng buộc nên nhiều nhà sản xuất khá tùy tiện. Hiện VN có hơn 22 nhà máy sản xuất ván dăm các loại và vô số cơ sở nhỏ lẻ, chất lượng không ai kiểm soát. Ngoài ra còn có các loại ván nhập từ Trung Quốc, Malaysia, Thái Lan, Đức. Hàng nhập có tiêu chuẩn do nơi sản xuất tự công bố chứ chúng ta chưa có bộ tiêu chuẩn quốc gia để kiểm soát. Ngòa ra, theo các chuyên gia, trong các loại sơn đồ gỗ cũng có loại chứa nhiều chì. Sẽ rất nguy hại nếu có chì trong đồ chơi trẻ em ở độ tuổi đang ngậm cắn.

Theo ông Nguyễn Công Hưng, chủ hệ thống cửa hàng đồ gỗ Tiến Thành (121 Trường Chinh, P.12, Q.Tân Bình, TP.HCM), 99% người tiêu dùng không hề biết đến sự độc hại trong sản phẩm gỗ mà chỉ quan tâm đến giá cả, mẫu mã, độ bền của sản phẩm… Theo ông Hưng, khi mở một ngăn tủ mới, người sử dụng thường thấy mùi hôi, hắc xộc lên mũi, thậm chí bị ho, chảy nước mắt, đó chính là do tác động của formaldehyde. Sẽ rất nguy hiểm nếu các sản phẩm này dùng cho trẻ nhỏ hoặc đặt trong phòng ngủ kín. Không chỉ ván nhân tạo có chứa chất độc, mà ngay gỗ tự nhiên, qua quá trình xử lý cũng có hóa chất chống mối mọt, hóa chất độc trong lớp sơn PU… Trong quá trình sử dụng và bảo quản, nếu không cẩn thận, sản phẩm gỗ thường xuất hiện hai loại mốc. Mốc gió là mốc có màu trắng, xuất hiện khi môi trường ẩm. Mốc đỏ là mốc có màu cam đỏ thường có ở những loại gỗ tự nhiên sấy chưa đủ khô. Nấm mốc ảnh hưởng tới sức khỏe, gây ung thư nếu đồ dùng như áo quần, giày dép, thức ăn trong tủ kệ bị nấm mốc tấn công.

Vì những lý do trên, LiK Việt Nam khuyến cáo các gia đình nên xem xét cẩn thận khi mua sắm đồ dùng nội thất bằng ván gỗ công nghiệp, đặc biệt là các sản phẩm dành cho trẻ con.

Tiếp theo bài viết này, LiK Việt Nam sẽ chia sẻ tiếp với cộng đồng các giải pháp, biện pháp nhằm hạn chế đối đa tác hại của formaldehyde trong môi trường sống quanh mình.